Menu Zamknij

Dziedziczenie ustawowe

Powołanie do spadku wynika albo z ustawy albo z testamentu. Powołanie do spadku z ustawy to nic innego jak „normalne” dziedziczenie, które wynika z przepisów prawa spadkowego, nie jest potrzebny do niego testament. Dziedziczenie ustawowe ma więc miejsce wtedy, gdy spadkodawca w testamencie nie powołał do całości bądź części spadku, bądź, gdy żadna z osób, które powołał nie chce lub nie może dziedziczyć.

Dziedziczenie ustawowe

Kolejność dziedziczenia ustawowego

Przepisy prawa cywilnego dają pierwszeństwo dziedziczeniu testamentowemu, gdyż jest to wyrażona wola spadkodawcy. W sytuacji, gdy nie ma testamentu, majątek spadkodawcy będzie dziedziczony wg kolejności ustalonej w kodeksie cywilnym, która przedstawia się następująco:

  • pierwsza grupa spadkobierców ustawowych - dziedziczą dzieci spadkodawcy oraz małżonek, w częściach równych, przy czym część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż ¼ całości spadku,
  • druga grupa spadkobierców ustawowych - dziedziczy małżonek oraz rodzice zmarłego - jeśli spadkodawca nie pozostawił dzieci,
  • trzecia grupa spadkobierców ustawowych - dziedziczą rodzice - jeżeli zmarły nie miał ani dzieci ani małżonka - jeśli jedno z rodziców nie dożyło otwarcia spadku to udział ten dziedziczy rodzeństwo spadkodawcy- w sytuacji, w której z kolei któreś z rodzeństwa nie dożyło otwarcia spadku, wtedy dziedziczą jego dzieci, czyli siostrzenica/bratanek zmarłego
  • czwarta grupa spadkobierców ustawowych - dziedziczą dziadkowie - jeżeli spadkodawca nie ma dzieci, małżonka, rodziców i rodzeństwa,
  • piąta grupa spadkobierców - dziedziczą dzieci małżonka spadkodawcy (pasierbowie), jednak pod warunkiem, że żadne z jego rodziców nie dożyło otwarcia spadku,
  • szósta grupa spadkobierców - dziedziczy gmina ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego - jeśli zmarły nie posiadał dzieci, małżonka oraz innych jego krewnych powołanych do dziedziczenia z mocy ustawy.

Dziedziczenie ustawowe długów

Osoba powołana do dziedziczenia może w ciągu pół roku od kiedy dowiedziała się o tytule swojego powołania złożyć oświadczenie o przyjęciu spadku, odrzuceniu go bądź przyjęciu z dobrodziejstwem inwentarza. Brak oświadczenia w tym terminie jest równoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. W przypadku dziedziczenia ustawowego, termin ten biegnie od momentu, gdy dowiedzieliśmy się o śmierci spadkodawcy.

Odrzucenie spadku polega na tym, że spadkobierca rezygnuje zarówno z korzyści, jak i z obowiązków wynikających z dziedziczenia. Najczęściej ma to miejsce w sytuacji, gdy długi spadkowe przekraczają wartość majątku spadkodawcy.

Proste przyjęcie spadku polega na przyjęciu zarówno wszystkich praw, jak i wszystkich obowiązków wynikających ze spadku. Wówczas spadkobierca odpowiada za długi spadkowe bez ograniczenia.
Natomiast przyjęcie spadku z dobrodziejstwem inwentarza skutkuje tym, że spadkobierca ponosi odpowiedzialność za długi spadkowe tylko do ustalonego w wartości inwentarza albo spisie inwentarza stanu czynnego spadku. Wierzyciele zmarłego mogą dochodzić spłaty długów przez jego spadkobiercę tylko do wysokości wartości aktywów spadkowych, jakie uzyskał w drodze dziedziczenia dany spadkobierca.
W przypadku dziedziczenia ustawowego, odpowiedzialność poszczególnych spadkobierców za długi spadkodawcy wynika z tego, kto w danym przypadku dziedziczy – zgodnie ze wskazaną kolejnością dziedziczenia.

Dziedziczenie ustawowe a zachowek

Zachowek to część spadku, która należy się osobom bliskim spadkobiercy, niezależnie od tego, czy powołał je do spadku. Jeśli taka osoba nie otrzymała spadku o wartości odpowiadającej należnemu jej zachowkowi, to może żądać od spadkobiercy zapłaty odpowiedniej kwoty. W przypadku dziedziczenia ustawowego, spadkobiercy są jednocześnie uprawnionymi do zachowku, w związku z czym zazwyczaj w takich przypadkach nie ma potrzeby zapłaty zachowku – zdarzają się jednak wyjątki.

Przy obliczaniu zachowku do spadku dolicza się m.in. darowizny dokonane przez spadkodawcę. Przepisy szczegółowo regulują to, jakie darowizny podlegają zaliczeniu, a jakie nie. Po ich zaliczeniu może okazać się, iż darowizny dokonane przez spadkobiercę obejmują tak dużą część spadku, że osoby uprawnione do zachowku nie otrzymały należnego im zachowku mimo dziedziczenia ustawowego. W takiej sytuacji mogą żądać od osób obdarowanych uzupełnienia zachowku. Ustalenie, czy w danym przypadku przysługuje nam żądanie uzupełnienia zachowku, wymaga szczegółowego przeanalizowania sprawy z uwzględnieniem przepisów prawa spadkowego.

Dobry Adwokat
prawa spadkowego
Poznań

Jak widać, ustalić kto dziedziczy po zmarłym krewnym nie jest aż tak łatwo, zwłaszcza, gdy potencjalni spadkobiercy umierają wcześniej. Dlatego, by ustalić swoją sytuację spadkową warto udać się do adwokata, który wyjaśni, kto dziedziczy - już po śmierci, kto będzie dziedziczył - gdy zainteresowana osoba chce ustalić krąg spadkobierców po sobie, czy warto spisać testament lub czy może wykorzystać inną możliwość, które daje prawo spadkowe.

Doświadczony zespół

Agata Rebeczko - adwokat zachowek Poznań

Agata Rebeczko
Prawnik

Agata Koschel - Sturzbecher - adwokat zachowek Poznań

Agata Koschel-Sturzbecher
Adwokat

Alicja Leszczyńska - adwokat zachowek Poznań

Alicja Leszczyńska
Prawnik - aplikant adwokacki